pH là gì? Mức pH cho vi sinh và cây trồng phổ biến

Có một con số mà rất nhiều người không đo, rồi vẫn bón phân, bón vôi và mua giống trên một mảnh đất họ chưa hề hiểu. Con số đó là pH. Đo sai hoặc không đo là cách tốn tiền nhất để làm nông trên đất phèn, vì mọi quyết định sau đó đều dựa trên một phỏng đoán.

Các khoảng pH dưới đây là mức tham khảo phổ biến, không phải quy tắc tuyệt đối. Giống cây, loại đất và điều kiện mỗi nơi có thể khác. Hãy đo đất của bạn và đối chiếu.

Hỏi: pH là gì?

Đáp: pH là thước đo độ chua hay kiềm, chạy từ 0 đến 14. Dưới 7 là chua, bằng 7 là trung tính, trên 7 là kiềm. Thang này theo hàm lô-ga nên mỗi bậc chênh nhau mười lần: đất pH 3 chua gấp mười lần pH 4 và gấp một trăm lần pH 5.

Hỏi: Vì sao pH quan trọng với cây?

Đáp: Vì nó quyết định cây có lấy được dinh dưỡng hay không. Quá chua thì sắt, nhôm tan nhiều gây độc, còn lân, canxi, magiê bị thiếu. Quá kiềm thì sắt, kẽm, mangan, bo bị khoá. Khoảng giữa, hơi chua đến trung tính, là nơi hầu hết dinh dưỡng sẵn sàng nhất.

Hỏi: Mức pH nào để hệ vi sinh phát triển?

Đáp: Nhìn chung vi khuẩn có lợi hoạt động tốt nhất ở khoảng pH 6 đến 7,5. Nấm chịu chua giỏi hơn, thường ổn ở khoảng pH 4,5 đến 6,5. Khi pH xuống dưới khoảng 5,5, nhiều nhóm vi sinh có lợi, như nhóm chuyển hoá đạm, hoạt động rất yếu; dưới 4 hầu như chỉ còn nhóm ưa chua. Vì vậy đưa pH về quanh 6 đến 6,5 là vùng thuận lợi cho cả hệ vi sinh lẫn phần lớn cây trồng.

Hỏi: Mức pH thích hợp với một số cây phổ biến?

Đáp: Khoảng tham khảo thường gặp: dưa leo khoảng 5,5 đến 7; đậu bắp khoảng 6 đến 7; khổ qua, bầu, mướp khoảng 6 đến 7; cà chua khoảng 6 đến 6,8; xà lách khoảng 6 đến 7; đu đủ khoảng 6 đến 6,5; chuối khoảng 5,5 đến 7; mì (khoai mì) khoảng 5,5 đến 6,5 và chịu chua khá tốt; khóm (thơm) ưa chua, khoảng 4,5 đến 6.

Hỏi: Vì sao khóm và mì sống được trên đất còn chua?

Đáp: Vì chúng chịu chua tốt hơn rau màu. Đó là lý do đất phèn thường được trồng khóm hoặc mì trước khi dám trồng rau thương phẩm. Rau màu nhạy với pH hơn nhiều.

Hỏi: Đo pH đất bằng cách nào?

Đáp: Có thể dùng giấy quỳ, bút đo pH hoặc bộ test. Lấy mẫu ở nhiều điểm và nhiều độ sâu rồi trộn, đo trong nước cất hoặc theo hướng dẫn của dụng cụ, đo lại theo thời gian. Một điểm đo không đại diện cho cả mảnh đất.

Hỏi: pH đất của tôi thấp thì làm gì trước?

Đáp: Đừng vội nâng pH bằng mọi giá. Tìm hiểu nguyên nhân chua, kiểm soát nước, và nâng từng bước nhỏ, đo lại sau mỗi bước. Đọc thêm hai bài về vai trò của vôi và sai lầm khi bón quá liều.

Ở khu đất của mình, pH đi từ 2,5–3,0 lên khoảng 6–6,5 sau 30 tháng, và đó cũng chính là khoảng thuận lợi cho phần lớn rau màu và hệ vi sinh. Con số quan trọng, nhưng cách đưa nó tới đó, từng bước và có kiên nhẫn, còn quan trọng hơn.

Khoá học "Cải tạo đất phèn chi phí thấp" sắp ra mắt: toàn bộ quy trình 30 tháng, kèm cả những chỗ mình đã làm sai, và theo dõi thực địa cho mảnh đất của bạn. Để lại email ở trang Sản phẩm, khi mở đăng ký bạn sẽ nhận thư báo trước.

Muốn biết đất của bạn thật sự cần gì trước khi tốn thêm một đồng? Đặt lịch Tư vấn hiện trạng đất: khảo sát tại chỗ, đo pH và độ mặn, báo cáo kèm khuyến nghị cho đúng mảnh đất của bạn. Vào mục Liên hệ trên website, cho biết khu đất ở đâu và đang gặp vấn đề gì, mình sẽ trả lời bằng số liệu cụ thể thay vì lời chung chung.